1961 Yılında İncesu’da doğdu. Yörede sevilen Kerimoğlu Hoca’nın torunu. İlk, orta, lise tahsilini Kayseri ve Kırşehir’deki değişik okullarda tamamladı. Aile içinde başladığı İslami eğitimini arkadaşlarıyla beraber sürdürdü. Ortaokul ve Lise yıllarında MTTB ve Akıncılar gibi İslami gençlik grupları içinde aktif rol üstlendi. 12 Eylül’ün hemen öncesinde Yahyalı Gençlik Kampında bir grup arkadaşıyla basıldı ve en çetin darbe döneminde bir yıl Mamak Askeri Cezaevi’nde kaldı. İlk çıkarıldığı mahkemede beraat etti (1981). Sarıkamış’ta yapmış olduğu askerlik dönüşü Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde okudu. Kayseri’de bir süre Çizgi Ajans adıyla Yayıncılık işlerini yürüttü. Kayseri Gündem adıyla onbeş günlük yerel, politik haber gazetesi’ni çıkardı (1989). 1991-93 yıllarında bir süreliğine İstanbul’a yerleşti. İstanbul dönüşü Kayseri’de Birlik FM Radyosu kurucuları arasında yer aldı. 1999 yılına kadar Radyo’da aktif olarak rol aldı ve ‘İslam’ın Şiarları’ isimli programını yaptı. Bir grup arkadaşıyla beraber aylık olarak İstanbul’da yayınlanan ‘Değişim’ dergisini altı yıl çıkardı ve bir dönem Genel Yayın Yönetmenliği’ni yürüttü (1999). 28 Şubat sürecinde yazmış olduğu makaleler, köşe yazılarından ve katılmış olduğu panel ve konferanslarda yapmış olduğu konuşmalarından dolayı aleyhinde otuzu aşkın dava açıldı. 312. Madde davaları'ndan toplam 6 yılı aşkın ceza aldı. Basın Yolu'yla İşlenen Suçların Ertelenmesi'ne Dair Kanun'dan yararlanarak İnfazı 3 yıl ertelendi, şartlı salıverildi (2000). Yine bu sürecin ortaya çıkardığı baskılardan nasibini aldı ve bir grup arkadaşı ile beraber kısa bir süre Kayseri Cezaevi’nde kaldı. Bu süre zarfında, günlük olarak yayınlanan Kayseri Gündem köşe yazarlığı dışında, Yeryüzü, Değişim, Haftaya Bakış dergilerinde yazıları yayınlandı.
2002 yılından itibaren yerleştiği İstanbul’da yaşıyor. Küçük yaşlarda başladığı, okuma ve araştırma serüvenine yoğun bir şekilde devam eden Eliaçık evli ve beş çocuk sahibi.
İstanbul döneminde yayınlanan, Bilgi ve Düşünce, Özgün İrade, Yarın, Söz ve Adalet Dergilerini çıkardı ve çok önemli katkılarda bulundu, bulunmaya devam ediyor. Bir dönem Zaman Gazetesi’nde de düşünce yazıları yayınlanan yazar, haber10.com adlı haber sitesinde, periyodik, özgün ve özel yorumlarına devam ediyor.
Konusunda derinleşmek maksadıyla yapmış olduğu ‘derin’ okuma ve araştırmalarına aralıksız devam eden yazarın, İtikat Üzerine, İslam ve Sosyal Değişim, Değişim Yazıları, İslam'ın Yenilikçileri (3 Cilt), Adalet Devleti, İhya’dan İnşa’ya İslam Düşüncesi, Dar’us Selam, Devrimci İslam, Gerçek Hayat Dini ve Yaşayan Kur’an Meal ve Tefsiri (3 cilt) isimli kitaplarının dışında Muhammed İkbal, M.Akif Ersoy ve Aliya İzzetbegoviç hakkında yazılmış biyografik eserleri bulunuyor.
İhsan Eliaçık, 30 yılı aşan okuma ve araştırma serüveninde amacının, İslam Düşünce Geleneği’nin sorunlarına ‘inşacı’ yorumlarla katkıda bulunmak ve akıp gelen düşünce ırmağına düşen küçük bir damla katkı sağlamak olduğunun altını çiziyor …
30 yıllık okuma serüveninin ve kültürel birikimin ve yaklaşık beş yıl süren yoğun bir çalışma temposu sonucunda ortaya çıkan, ‘Yaşayan Kur’an, Meal ve Tefsir’ adı ile 3 cilt olarak yayınlanan tefsir kitabı dışında dört farklı ebat ve tarzda basılan Türkçe Mealleri bulunan Recep İhsan Eliaçık, bu çalışma boyunca, başka hiçbir işle uğraşmadığını, her bir Kur’an ayeti üzerinde saatlerce kafa yorduğunu ve Şehit Seyyid Kutup'un tefsirine verdiği isimde geçtiği gibi "Kuran'ın gölgesinde" yürüdüğünü belirterek, izlemiş olduğu yolu şu şekilde izah ediyor: ‘Bu kitabın on dört asırlık tarihi boyunca hakkında söylenenleri, o çağın Müslümanlarında yankılananlar olarak değerlendirdim. Böylesi görkemli bir zenginliği gururla ve saygıyla andım. Ancak hiç bir âlimin veya hiç bir ekolün ne mutlak takipçisi ne de mutlak reddedicisi oldum. Ana ümmet geleneğine yaslandım. Buradan akan tarihe, bilince, idrake, hissiyata, aidiyete ve haysiyete katıldım. Çok okudum, çok araştırdım, eskiçağlarda yaşamış âlimlerden çok şey öğrendim. Fakat sonuçta onlardan süzdüğüm kendi sonuçlarımı yansıttım.’
Kur’an’ın, her ne kadar eski çağlarda inmişse de, bir ölü metin olmaktan çıkarılması ve yaşadığımız hayata yönelik mesajlar versin arzusuyla yazar, ‘gönüllü’ bir uğraşın semeresi olan bu esere ‘Yaşayan Kur’an’ adını vermiş.
Eliaçık, Yüce Kitabımız Kur’an-ı Kerim’i anlamak ve hayata aktarmak bakımından şu önemli tesbitleri yapıyor: ‘Kur’an, salt bir ‘metin’ değildir. Arka planında yirmi üç yıl süren bir ‘yaşayan okuma’ vardır… Kur’an bilgiden ziyade esasında bir ‘bilinç’ kaynağıdır. Bu şuur uyandıktan sonra bilgiye insan kendisi ulaşacaktır… Kur’an bize hakikat arayışında yoldaş olmak ister. Çünkü bu kitap tapınaklarda değil, varoluş sancısı çeken bir öksüzün mağaradan şehre inmesiyle şehrin sokaklarında, evlerinde, çarşılarında, pazarlarında ve de giderek savaş alanlarında doğmuştur. Bu nedenle O’nu okurken, içinden, ‘dışarıda gürül gürül akan hayatın’ sesini; diri diri toprağa gömülen kız çocuklarının yakarışlarını, kölelerin boyunlarındaki zincir seslerini, at kişnemelerini, kılıç şakırtılarını, şehit feryatlarını, gazi çığlıklarını duymuyorsanız onu asla okumuş olmazsınız…’
Bu çalışma, üslup olarak ‘varlığın dili ile konuşan Kur’an’ olma özellliğinin dışında, ‘kimi varlıkların dile gelip konuşmaya çağrılması’ şeklinde izah edilen yeminleriyle, Kur’an kıssalarını ve ‘insanı aciz bırakan’ mucizelerini, Tevrat etkisinden kurtararak dönemin etkin tarihi ışığında, “teolojinin jeopolitiği” açısından yeni bir yaklaşımla ve yaşadığımız, soluduğumuz canlı tabiat bağlamında yeniden ele alması bakımından, diğer meal ve tefsirlerden farklı özelliklere sahip.
Recep İhsan Eliaçık, derinlikli, sarsıcı, silkeleyici, sürükleyici ve ezber bozan, özgün üslub ve yorumlarıyla, İslam Düşünce Geleneğine katkılar sunmaya devam ediyor.