Osmanlı dönemi Kayseri’sinin unvanlarından biri de “Makarı ulema/Âlimler Merkezi” olmasıdır. Bu unvanı haklı kılan pek çok neden vardır. Selçukludan devraldığı medreseler, mimarî eser olarak, hâlâ yaşamaktadır. Bu adla yapmış olduğumuz bir araştırma yayınlanmayı beklemektedir. Bu âlimlerden biri de Cumhuriyetin kurulduğu yıl hakka yürüyen İncesu’lu Mehmed Hulusi Efendi’dir. Ölüm yıldönümü vesilesiyle, kendisini rahmetle anacağız.
Mehmed Hulusi, 1849 yılında, İncesu’da doğmuştur. Çiftçi Hasan Efendi’nin oğludur. İlk olarak, Cami-i Kebir Mahallesi imamı Hasan Efendi’den hafızlığını tamamlamıştır. Sonra da Kara Mustafa Paşa Medresesi müderrisi Hoca Efendi’den Arapça dilbilgisi ve mantık dersleri okumuştur.
Ardından Kayseri’ye gidip orada “Dört dükkân” adlı Mahallede bulunan Hacı Zekeriyya Efendi Medresesi’nde Avanoslu Hacı Zekeriyya Efendi’den mantık, kelam ve edebiyat dersleri okumuştur. Bu mahalle, söylene söylene “Düvenönü” olmuştur. Adı geçen medresenin yerine de, tek parti döneminin Adem (Çilsal) Ağası’nın Konağı konmuştur.
Adı Mehmed Hulusi ise de, İncesu’da “Dedeoğlu Küçük Mehmed Damadı” diye anılırdı. Buradan, baba tarafının yani çiftçi hasan Efendi’nin yoksul olduğu anlamı çıkabilir.
Ticaret de büyümek için İstanbul’a gitmek gerektiği gibi, ilimde de İstanbul’a gitmek düşüncesi hâkimdir. Bu durum “Gölde balık büyümez” diye ifade edilir. Mehmed Hulusi de İstanbul’a gidip Fatih civarında bulunan Feyzullah Efendi Medresesi’nde okuyarak diplomasını almıştır.
1877’de, Şeyhulislamlığın izniyle, Fatih Camii’nde derse çıktığında 28 yaşındadır.
1901 tarihinde Huzur Dersleri muhataplığına tayin edilmiş; 1914 senesine kadar bu derslere devam etmiştir.
İlmi rütbesi yükselmiş; Abdulmecid devrinde verilmeye başlandığı için Mecidî adını alan nişanı ve ayrıca Osmanlı nişanı almaya hak kazanmıştır. (1915)
El yazması bir eseri “Risale fi Elfazı’l Mahsusa” adıyla, Kayseri’nin kültür hazinesi olan Mehmed Raşid Efendi Kütüphanesi’nde bulunmaktadır.
Medresede ders veren hocaya müderris denir ancak imtihanla ehliyetini isbat edip icazet/diploma verecek konuma gelirse “ders-i âmm” adı verilir. Mehmed Hulusi Efendi de Fatih dersiâmlarından iken 28 Haziran/ Perşembe günü/ 1923 tarihinde vefat etmiştir.
Maddi mirasçıları var mıdır, varsa kimlerdir? Bilmiyoruz ancak manevi mirasçıları olarak, “Allah rahmet eylesin” diyoruz.