Beş sene önce, 10.08.2006 tarihinde, kültür ve sanatı seven birkaç gönüllü bir araya gelerek, Kayseri’yi “tarih-kültür-edebiyat-turizm-ekonomi” yönünden ele alacak olan bir dernek kurdular. Aslında vakıf düşünüyorlardı ama vakfın ağır ekonomik şartları vardı. Sırtını bir ağaya ya da kayaya yaslamayı gerektiren şartlar. Oysa bu kültür-sanat gönüllüleri sadece memurlardı; objektif olmak ve öyle kalmak istiyorlardı.
Dernek Tüzüğünü hazırlayıp resmi işlemlere başladılar. Dernekler Şubesi’nde bulunan görevli, derneğin tüzüğünü âmirine tanıtırken “Şu AB fonlarından yararlanmak isteyen derneklerden değil” diyordu. Çünkü 2000’li yıllarda daha çok o tip dernekler kuruluyordu. Sonunda dernek İl Halk Kütüphanesi’nde yapılan mütevâzi bir toplantıyla kuruldu.
Derneğin ilk işi, farklı bir tüzük bastırmak oldu. Bu kitapçık, metin içinde, etkinlik kapsam alanı içine giren (foto, tebrik kartı, antika eşyalar gibi) görsel öğeler içeriyordu. “Kayseri Enstitüsü Tüzüğü” 1- Nolu yayını bu oldu. (Kayseri- 2006)
2- “Kayseri-Melikgazi İlçesi Kültür Envanteri (Anıtsal Yapılar ve Sit Alanları)”. Dernek Başkanı Faruk Yaman tarafından hazırlandı. Kayseri–2007
3- “38 Kayseri Yazıları, adından da anlaşılacağı üzere, 38 makalede Kayseri’yi farklı konularda ele almaktaydı. Dernek Kurucu Üyelerinden Dr. Mustafa Işık’ın son 10 yıllık araştırmalarına dayalı makalelerden meydana gelmekteydi. (Kayseri–2007)
Bu eser, Doç. Dr. V. Ecer tarafından tanıtılmış olup ilgili yazı http://kitap.antoloji.com/38-kayseri-yazilari-kitabi/ adresinde yer almaktadır.
4- "90’lı Yıllardan Günümüze Ne Değişti? Ne değişmedi?” sorusunun cevabı, Yaşar Elden’in o yıllarda, mahalli gazetelerde yazdığı yazıları bir araya getiriyordu. (Kayseri- 2007)
5- “Kayseri’de Yayınlanmış İlk Türkçe Gazete”. 1912 yılında yayınlanan Erciyes Gazetesi’nin 14–21 sayıları, Bülent Akkaya tarafından günümüz Türkçesine çevriliyordu. (Kayseri–2007)
Daha sonra, 2009 yılında, Kayseri Büyükşehir Belediyesi’nin bu işi “kamu imkânlarıyla” yaptığını görüyoruz.
6- Şair İsmail Adil Şahin’in-Rübai ve Divançe olarak yazdığı- şiirleri “GİZ” adıyla yayınlanıyordu. (Kayseri–2007)
Böylece eski Kayseri fotoğrafları, bayram kartları, Kayseri kitapları, Osmanlıca belgeler dışında -sadece 2007 yılında- 5 tane eser yayınlanmış oldu.
7- Albert Gabriel’in 1930 öncesinde, Anadolu’da yaptığı sanat tarihi araştırmalarının “Kayseri Bölümü”, 1954’de Arif Tütenk tercümesiyle yayınlanmıştı. Baskısı çoktaaan tükenen bu eser, F. Yaman tarafından güncelleştirilerek yayınlandı. (Kayseri- 2008)
Bu değerli kitabın tanıtımını geçen yaz http://www.kayserigundem.com/yazi/2538-kayseri-turk-anitlarinin-yeniden-dogusu.aspx adresinde yapmıştık.
8- Faruk Yaman Koleksiyonu olan “Kayseri Bayram Kartpostalları Albümü” çeşitli sergilerden sonra kitaplaştı. (Kayseri- 2008)
9- Yine Faruk Yaman Koleksiyonu olan “Kayseri Foto Kartları Albümü” çeşitli sergilerden sonra kitaplaştı. (Kayseri- 2008)
10- Yukarda 5. sırada geçen Erciyes Gazetesi, yarımdı. Ercan Güngör tarafından hazırlanan 22–29 sayıları devamı olarak yayınlandı. (Kayseri- 2009)
11- Kayseri’ye ait babasından kalan kültür mirasını değerlendiren A. Emin Güven’in çalışmalarının büyük bir kısmı Erciyes Üniversitesi tarafından yayınlanmıştı. “Kayserili Şeyh İbrahim Efendi ve Mecmua-ı Eş’ârı” ise Enstitü yayını olarak kitaplaştı. (Kayseri- 2009)
12- M. Kemal Paşa’nın Heyet-i Temsiliyye Reisi Olarak Kayseri’ye Gelişi, Yrd. Doç Dr. Vehbi Ecer tarafından, 1987 yılında makale olarak yayınlanmıştı. Bu yazı da kitaplaştı. (Kayseri- 2009)
13- Kayseri valisi İlbay Adli Baykan’ın bir ekiple yaptığı köy gezilerinin “Talas” Bölümü 1938 yılında yayınlanmıştı ama baskısı kalmamıştı. Sevgi Yaman tarafından hazırlanan bu kitap yayınlanarak, bulunur hale geldi. (Kayseri- 2009)
14- A.Vehbi Ecer´in, “Milli Mücadelede Kayseri Basın Tarihi” adını taşıyan bir incelemesi yer alıyor.
15- Gazi Üniversitesi’nde yapılan “Kayseri’de Yerel Yayıncılığın Gelişimi ve Bölgesel Yapı İle İlişkileri’nin Kayseri Örneği”, Derya Nacaroğlu tarafından doktora tezi olarak hazırlanmıştı. Kayseri Gazeteciler Cemiyeti’ne yakışan bu çalışma, Kayseri Enstitüsü tarafından kitaplaştırıldı.
16- Kayseri’nin Karadenizi olan “Kıranardı Kasabası”, Erciyes Üniversitesi’nde Yüksek Lisans Tezi olarak, Yasemin Deker tarafından hazırlanmıştı. Bu çalışma da basılarak hizmete girdi. (Kayseri- 2010)
17- Bu yazıyı okuduğunuz günlerde, Bünyan’ı ele alan, Reşad İzbırak’ın jeomorfolojik bir çalışması, Hazal Akbaş tarafından güncelleştirilerek yayınlanmış olacak.
Hiçbir gelir kaynağı olmayan, sırtını bir ağaya dayamayan bu derneğin, dört yılda 17 yayın yapması Kayseri sevgisine, gönüllülük esasına, özveriye dayalı bir ekip çalışmasıdır. Rahmetli şair Ziya Paşa’nın (ö:1880) “âyinesi iştir kişinin; lafa bakılmaz” mısraını hatırlayarak, “Kayseri Enstitüsü’nün aynası, yayınlarıdır” diyoruz.